เด็กที่เกิดออกมาแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มครับ
- คลอดก่อนกำหนด (อายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์)
- ครบกำหนดคลอด (อายุครรภ์ระหว่าง 37-42 สัปดาห์)
- คลอดหลังกำหนด (อายุครรภ์มากกว่า 42 สัปดาห์)
ถ้าหญิงตั้งครรภ์คนใดคลอดเด็กก่อน 37 สัปดาห์ เรียกว่าคลอดก่อนกำหนดครับ สาเหตุนั้นยังไม่ทราบ แต่ว่าเด็กครรภ์แฝดเป็นสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนดประมาณ 15%
สาเหตุอื่นๆที่มีส่วนที่อาจทำให้คลอดก่อนกำหนดได้
- เบาหวาน
- โรคหัวใจ
- โรคติดเชื้อ
- โรคไต
- ไม่ได้ฝากครรภ์
- มารดาได้รับสารอาหารที่ไม่เพียงพอ
- ครรภ์เป็นพิษ หรือ มีความดันโลหิตสูงร่วมกับมีโปรตีนรั่วออกมาจากปัสสาวะภายหลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ระหว่างการตั้งครรภ์
- ติดสารเสพติด
- มารดาอายุน้อย (น้อยกว่า 18 ปี)
หรือถ้ามีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ครับ
- ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด
- รกเกาะต่ำ
- ครรภ์ที่แล้วคลอดก่อนกำหนด
- ปัญหาเกี่ยวกับมดลูกและปากมดลูก
- มีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
อาการ
เด็กที่คลอดก่อนกำหนดมักจะมีอวัยวะที่ยังไม่เจริญพัฒนาเต็มที่ครับ และจำเป็นต้องรักษาอยู่ในโรงพยาบาลจนกว่าอวัยวะจะพัฒนาจนพร้อมที่จะมีชีวิตรอดโดยที่ไม่จำเป็นต้องพึ่งการรักษาทางการแพทย์ ซึ่งอาจต้องใช้เวลาเป็นสัปดาห์ หรือเป็นเดือนครับ
เด็กที่คลอดก่อนกำหนดจะมีน้ำหนักตัวที่น้อย อาการอื่นๆได้แก่
- มีขนขึ้นตามผิวหนัง
- หยุดหายใจเป็นพักๆ (เกิดจากสมองยังไม่พัฒนาเต็มที่ พอเด็กหลับ เด็กสามารถลืมหายใจได้ครับ )
- ปอดยังไม่พัฒนาเต็มที่ ทำให้เด็กไม่สามารถหายใจได้ตามปกติ ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ
- ดูดนมยังไม่ดี (กลไกการกลืนยังไม่พัฒนา เด็กยังกลืนเองไม่ได้)
- ร้องไห้เสียงเบา
- ไม่ค่อยขยับเมื่อถูกกระตุ้น
- ผิวหนังโปร่งแสง มองเห็นหลอดเลือดดำ
- หูนิ่ม (กระดูกอ่อนที่ใบหูยังไม่พัฒนา)
แต่ไม่ได้มีอาการเหล่านี้ทั้งหมดนะครับ ขึ้นกับอายุครรภ์ด้วย
การตรวจและการรักษา
เด็กจะมีปัญหาเรื่องเกี่ยวกับการหายใจเนื่องจากปอดยังไม่พัฒนาเต็มที่ครับ นอกจากนี้เพื่อประเมินสภาวะร่างกายอื่นๆ จะมีการตรวจดังต่อไปนี้ครับ
- ตรวจวัดระดับออกซิเจน และคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือด
- เจาะเลือดเพื่อตรวจวัดระดับกลูโคส แคลเซียม และระดับของบิลิรูบิน
- ตรวจเอกซเรย์ปอด
การรักษา
ถ้าคุณเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด โดยปกติแล้วแพทย์มักจะให้ยาที่ระงับการคลอดไว้ก่อน เพื่อรอให้เด็กมีการเจริญเติบโตอย่างเต็มที่ในครรภ์ แต่ในบางกรณีถ้าระงับการเจ็บครรภ์ไม่ได้ แพทย์ก็จะเตรียมทีมเพื่อรองรับเด็กคลอดก่อนกำหนดซึ่งมีความเสี่ยงสูงครับ หลังคลอด เด็กก็จะถูกย้ายเข้าหอผู้ป่วยหนักของเด็กแรกเกิด (NICU : Neonatal Intensive Care Unit)
ในบางรายแพทย์อาจให้ยาจำพวกสเตอรอยด์ก่อนการคลอด เพื่อช่วยให้เด็กสามารถหายใจได้แม้คลอดก่อนกำหนดครับ แม้จะไม่ได้ผลทุกรายเสมอไป ทันทีที่เด็กเกิดออกมา เด็กจะถูกย้ายเข้าหอผู้ป่วยเด็กแรกเกิดครับ เพื่อที่เข้าไปอยู่ในตุ้อบ ซึ่งจะช่วยควบคุมอุณหภูมิร่างกายของเด็กเอาไว้
ในเด็กที่คลอดก่อน 34 สัปดาห์ เด็กจะพัฒนาการกลืนได้ไม่ดี แพทย์อาจจำเป็นต้องใส่ท่อทางปาก แล้วให้นมทางท่อนี้ครับ ในเด็กที่คลอดก่อนกำหนดมากๆ อาจจำเป็นต้องให้อาหารทางหลอดเลือดดำจนกว่าเด็กจะสามารถได้รับอาหารทางปากได้
ถ้าเด็กมีปัญหาเรื่องการหายใจ แพทย์อาจจำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจ และวใช้เครื่องช่วยหายใจครับ
เด็กอาจจำเป็นต้องอยู่ในโรงพยาบาลเมื่อเด็กมีน้ำหนักถึงเกณฑ์ที่กำหนดครับ และสามารถดุดนม และสามารถควบคุมอุณหภูมิร่างกายได้โดยที่ไม่ต้องพึ่งตู้อบ ถ้าเด็กมีปัญหาอื่นที่สลับซับซ้อน อาจจำเป็นต้องนอนโรงพยาบาลนานขึ้น
โดยทั่วไปแล้วการคลอดก่อนกำหนดเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตที่มากที่สุดสาเหตุหนึ่งครับ
การคลอดก่อนกำหนดมักจะไม่ได้เกิดปัญหาต่อไปจนเมื่อเด็กโตขึ้นครับ แต่ว่ามีปัญหาบางอย่างที่อาจจะดำเนินต่อไปเมื่อเขาโตขึ้น ยิ่งคลอดก่อนกำหนดมากเท่าไหร่ ยิ่งเด็กมีน้ำหนักน้อยมากเท่าไหร่ ยิ่งมีภาวะแทรกซ้อนเกิดขึ้นได้มากครับ
ภาวะแทรกซ้อนของเด็กคลอดก่อนกำหนด
- ซีด โลหิตจาง (Anemia)
- เลือดออกในสมอง (intraventricular hemorrhage of the newborn)
- การเจริญเติบโตช้า (delay development)
- น้ำตาลในเลือดต่ำ (hypoglycemia)
- มีปัญหาด้านการหายใจ (Respiratory distress syndrome)
- อุณหภูมิของร่างกายต่ำ (hypothermia)
- การอักเสบของลำไส้ที่รุนแรง (Necrotizing enterocolitis)
- เด็กตัวเหลือง (Neonatal jaundice)
- ติดเชื้อในกระแสเลือด (Neonatal sepsis)
- ตาบอด (Retinopathy of prematurity)
เมื่อใดที่ควรไปพบแพทย์
ทันทีที่เจ็บครรภ์ ทั้งๆที่ยังไม่ถึงเวลากำหนดคลอด
การป้องกัน
การฝากครรภ์ครับ คือการป้องกันที่ดีที่สุด เมื่อที่จะได้ตรวจได้ครับว่ามีความผิดปกติระหว่างการตั้งครรภ์หรือไม่ เพื่อที่ได้รับมือและรักษาอย่างทันท่วงทีครับ เพราะสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนดส่วนหนึ่ง สามารถตรวจพบได้ตั้งแต่การฝากครรภ์ครับ
