ไมเกรน : อาการปวดศีรษะเรื้อรัง
สาเหตุของอาการปวดศีรษะมีได้หลายสาเหตุมากครับ มีมากกว่า 150 สาเหตุที่มีโอกาสที่จะถูกวินิจฉัย แต่อย่างไรก็ตามผู้ป่วยที่มีอาการปวดศีรษะส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นโรคที่อันตรายครับ
สาเหตุส่วนใหญ่ของอาการปวดศีรษะคือ
โรคปวดศีรษะเครียด อันนี้ไม่ได้หมายความว่าเกิดจากความเครียดนะครับ แต่ภาษาอังกฤษเรียกว่า Tension Headache ซึ่งมักจะปวดศีรษะในระหว่างวัน อาการปวดศีรษะเครียดนี้พบได้บ่อยที่สุดในวัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ เนื่องจากว่ากล้ามเนื้อที่ศีรษะมีการเกร็งตัวเกิดขึ้น อาการปวดศีรษะเป็นได้ตั้งแต่ปวดน้อยจนถึงปวดปานกลางครับ
ไมเกรน โรคนี้เป็นโรคที่คุ้นหูกันดี อาการปวดศีรษะไมเกรนเชื่อว่าเกิดจากหลอดเลือดขยายและหดรัดตัวครับ อาการปวดศีรษะจากไมเกรนเป็นได้ตั้งแต่ปวดศีรษะเล็กน้อยจนถึงปวดมาก ลักษณะที่บรรยายจะเป็นปวดตุ้บๆ หนักศีรษะครับ และปวดศีรษะข้างใดข้างหนึ่ง อาจมีอาการเห็นแสงแวบ หรือได้กลิ่นที่ผิดปกติ(ขึ้นกับบุคคล) คลื่นไส้อาเจียน ครับ
ปวดศีรษะแบบเกาะกลุ่ม หรือ Cluster headache พบได้ไม่บ่อยครับ มักจะบรรยายว่ามีอาการปวดที่ตำแหน่งรอบกระบอกตา อาการปวดจะรุนแรงมากจนไม่สามารถนั่งหรือนอนนิ่งอยู่ได้ครับ โดยที่ไม่มีอาการผิดปกติอย่างอื่น ที่เรียกว่า Cluster Headache นั่นเป็นเพราะว่าลักษณะการปวดมักเกิดเป็นครั้งๆติดๆกัน เช่น ปวดศีรษะเป็นพักๆ2-3 ครั้งต่อวัน เป็นระยะเวลาต่อเนื่อง2-3 สัปดาห์ หลังจากนั้นอาการก็หายไป แล้วก็ไม่ปวดอีกเลย สรุปคือมักจะมาเป็นชุดๆครับแต่ละชุดก็จะปวดถี่เป็นพักๆที่บริเวณรอบกระบอกตาเกาะกลุ่มกันครับ แต่ว่าอาการปวดศีรษะแบบเกาะกลุ่ม ก็สามารถเกิดขึ้นได้อีกจนตลอดชีวิต วันดีคืนดีก็จะมาใหม่ได้อยู่นะครับ
ไซนัสอักเสบ ไซนัสอักเสบมักจะมีอาการปวดศีรษะแบบปวดแน่นที่ตามส่วนต่างๆของใบหน้า เช่นหลังกระดูกแก้ม บริเวณหน้าผาก หรือแน่นจมูก โดยปกติแล้วมักจะมีอาการอื่นๆร่วมเช่น น้ำมูกไหล แน่นจมูก อาจมีอาการปวดหูข้างใดข้างหนึ่งร่วมกับมีไข้ได้ครับ
มีอาการปวดศีรษะอยู่ 2 ประเภทครับ
- ปวดศีรษะเฉียบพลันทันที ปวดศีรษะประเภทนี้จะเกิดขึ้นทันทีในครั้งแรก และหลังจากนั้นอาการก็จะหายไป ซึ่งถ้าไม่มีอาการทางระบบประสาทอย่างอื่น เช่นแขนขาอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง หรือซึมลงปลุกไม่ตื่น มองเห็นภาพซ้อน ลิ้นแข็งพูดไม่ชัด อันนี้ควรให้แพทย์ประเมินครับ ถ้าไม่พบอาการอย่างอื่นทางระบบประสาท ก็จะมักจะมีสาเหตุที่เกิดมาจาก 3-4 ข้อข้างต้นครับ
ปวดศีรษะจากฮอร์โมน ในเพศหญิงอาการปวดศีรษะมักเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนในร่างกายครับ เช่น ประจำเดือน การตั้งครรภ์ ในวัยหมดประจำเดือน การรับประทานยาคุมกำเนิด สิ่งเหล่านี้สามารถทำให้เกิดอาการปวดศีรษะได้เช่นกัน
- ปวดศีรษะเรื้อรัง ถ้าอาการปวดศีรษะค่อยๆเป็นมากขึ้น หรือมีอาการทางระบบประสาทอย่างอื่น ต้องระวังครับ ถ้าปวดศีรษะเรื้อรังแล้วปวดมากขึ้นเรื่อยๆอันนี้มักจะมีสาเหตุมาจากความผิดปกติในกระโหลกศีรษะและสมองครับ ควรไปพบแพทย์ต่อไป
แต่อย่างไรก็ตามถ้าปวดศีรษะ แล้วคุณปวดเท่าๆเดิม รับประทานยาแก้ปวดแล้วก็หาย หรือนอนหลับแล้วอาการปวดดีขึ้น อันนี้สาเหตุส่วนใหญ่มักเกิดจาก ปวดศีรษะเครียด ไมเกรน มากกว่าครับ
สาเหตุของอาการปวดศีรษะแบบต่างๆ
โดยปกติแล้วเนื้อสมองจะไม่มีการรับความรู้สึกเจ็บปวดหรอกครับ อาการปวดศีรษะมักเกิดจาก สัญญาณในระบบประสาท หลอดเลือด เส้นประสาทรอบกระโหลกศีรษะ ระหว่างปวดศีรษะหลอดเลือดและเส้นประสาทจะทำหน้าที่รับความรู้สึกปวดศีรษะครับ ไม่ใช่สมอง แล้วจึงส่งสัญญาณไปยังสมอง แต่ก็ไม่เป็นที่เข้าใจว่าอะไรทำให้เกิดสัญญาณเหล่านี้
ไมเกรนเข้าใจว่าจะมีต้นกำเนิดอยู่ในระบบประสาทส่วนกลาง ซึ่งจะเริ่มจากหลอดเลือดหดรัดตัว หลังจากนั้นก็ขยายตัวและมีการปล่อยสารเคมีในสมองคือ โพสตาแกลนดิน เซโรโทนิน และทำให้เส้นประสาทถูกกระตุ้นความรู้สึกเจ็บปวดขึ้นครับ
ถ้าอาการปวดศีรษะเกิดขึ้นทันทีมักเกิดจากการเจ็บป่วยบางอย่างครับ เช่น การติดเชื้อ มีไข้ หรือไข้หวัด ไซนัสอักเสบ หรือหูส่วนกลางอักเสบ จนไปถึงเยื่อหุ้มสมองอักเสบก็ได้ครับ
ในบางกรณี ถ้าคุณปวดศีรษะภายหลังจากที่ได้รับอุบัติเหตุกระแทกที่ศีรษะ อันนี้ก็ควรไปห้องฉุกเฉินครับ เพราะอาจเป็นอาการของเลือดออกในสมอง
อาการปวดศีรษะเครียด หรืออาการปวดศีรษะเรื้อรังอื่นๆที่ไม่ได้ปวดมากขึ้น ปวดเท่าๆเดิมเหมือนเดิม อาจเกิดจากความเครียดจากการเรียน การทำงาน การใช้เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล การอดอาหาร การนอนที่ไม่เพียงพอ การใช้ยา หรือการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อบริเวณต้นคอหรือไหล่ที่เกิดจากการนั่งด้วยท่าที่ไม่ถูกต้องก็ได้ครับ
อาการปวดศีรษะบางอย่างสามารถเกิดจากสิ่งแวดล้อมก็ได้ครับ เช่นการสูดควันบุหรี่มือสอง น้ำหอม หรือสารก่อภูมิแพ้บางชนิด การรับประทานอาหารบางอย่าง ความเครียด มลภาวะ อากาศ ก็สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการปวดศีรษะได้ในบางคน
ถ้าเด็กเป็นไมเกรนจะปวดศีรษะไปจนตลอดชีวิตหรือไม่
โดยทั่วไปแล้วถ้าเด็กเป็นไมเกรน ถ้าเป็นเด็กผู้ชายอาการมักจะค่อยๆหายไปเมื่อโตขึ้นครับ แต่ถ้าเป็นในเด็กผู้หญิง อาการอาจเป็นมากขึ้นเนื่องจากมีระดับฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลง และไมเกรนมักจะเกิดในหญิงมากกว่าในผู้ชาย
การวินิจฉัยอาการปวดศีรษะ
ถ้าทราบสาเหตุของอาการปวดศีรษะได้แน่นอน การรักษาก็จะเริ่มได้ทันทีเช่นกัน
ถ้าคุณมีอาการปวดศีรษะ อันดับแรกให้รับประทานยาแก้ปวดอย่างพาราเซตามอล ดูก่อนได้ครับ เพราะอาการปวดศีรษะมากกว่า 95% เกิดจากสาเหตุที่ไม่รุนแรง ถ้าไม่ดีขึ้นจึงค่อยไปพบแพทย์ครับ ซึ่งจะทำการซักประวัติและตรวจร่างกาย โดยปกติการตรวจร่างกายก็พอที่จะบอกได้ครับว่าอาการปวดศีรษะนั้นเกิดจากอะไร
คุณจะได้รับการเอกซ์เรย์คอมพิวเตอร์ หรือ CT เมื่อแพทย์สงสัยว่ามีความผิดปกติทางโครงสร้างของเนื้อสมองเท่านั้น เช่น เนื้องอกในสมอง หรือเลือดออกในสมอง
การรักษาอาการปวดศีรษะ
ขึ้นอยู่กับว่าอาการปวดศีรษะเกิดจากอะไรครับ โดยทั่วไปถ้าปวดศีรษะจากไมเกรน ปวดศีรษะเครียด ปวดศีรษะแบบเกาะกลุ่ม ก็มักให้ยาแก้ปวด ลดความเครียดและหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้เกิดอาการปวดศีรษะก็เพียงพอแล้วครับ
แต่ถ้าอาการปวดศีรษะจากสาเหตุอื่นก็คงต้องทำการรักษาไปตามสาเหตุครับ ให้ไปตามนัดแพทย์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อประเมินอาการปวดศีรษะ และเพื่อประเมินว่ามีอาการผิดปกติอย่างอื่นครับ
