เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เป็นโรคในเพศหญิงครับที่อยู่ในวัยเจริญพันธุ์ ตามปกติแล้วภายในมดลูกจะมีเยื่อบุโพรงมดลูกอยู่ภายใน
แต่เมื่อใดที่เยื่อบุโพรงมดลูกไปอยู่ผิดที่ เช่นไปอยู่ในช่องท้อง หรืออยู่ที่รังไข่ หรือที่อื่นๆที่ไม่ใช่ในโพรงมดลูก โดยทั่วไปมักจะไม่มีอาการครับ และไม่เป็นอันตราย แต่ว่าอาจทำให้ปวดได้บ้าง
เยื่อบุโพรงมดลูกที่เจริญผิดที่ มักจะไปเจริญในปีกมดลูก และรังไข่ หรือนอกมดลูก ลำไส้ หรืออวัยวะอื่นในช่องท้องครับ
รูปนี้แสดงภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ อาจไปเจริญที่ด้านนอกของโพรงมดลูก รังไข่ ในช่องท้องก็ได้ครับในภาพคือบริเวณที่ถูกชี้ว่าเป็น Endometriosis สีส้มแดงครับ ซึ่งตำแหน่งที่ควรจะอยู่คือในโพรงมดลูกครับ
รูปนี้แสดงเยื่อบุโพรงมดลูกที่เจริญผิดที่ภายในช่องท้อง
รูปนี้แสดงเยื่อบุโพรงมดลูกที่เจริญผิดที่ที่ลำไส้ (บริเวณที่วงไว้)
เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่สามารถก่อปัญหาอะไรได้บ้าง
ภายในมดลูกจะมีเยื่อบุโพรงมดลูกครับ เป็นที่เตรียมพร้อมสำหรับการตั้งครรภ์ เป็นที่ให้ไข่ซึ่งผสมแล้วฝังตัว ในแต่ละเดือนร่างกายจะสร้างฮอร์โมนที่ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญ และหนาตัว เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการฝังตัวของไข่ ถ้าคุณตั้งครรภ์ ไข่ที่ถูกผสมแล้วก็จะฝังตัวที่เยื่อบุโพรงมดลูกนี้แหละครับ
แต่ถ้าคุณไม่ได้ตั้งครรภ์ เยื่อบุโพรงมดลูกก็จะหลุดลอกออกมาเป็นประจำเดือน
ถ้าคุณมีภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ก็จะเป็นเหมือนเยื่อบุที่อยู่ในโพรงมดลูกนั่นแหละครับ ในระหว่างรอบเดือน ก็สามารถหนาตัวได้ เจริญขึ้นได้ และหลุดลอกมีเลือดออกได้ เหมือนเยื่อบุที่อยุ่ในโพรงมดลูกทุกอย่าง และทำให้มีอาการปวดขึ้นเหมือนปวดประจำเดือนครับ
สาเหตุของเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
ไม่ทราบครับ แต่ในผู้หญิงที่มีระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่มากจะทำให้อาการแย่ลง ซึ่งมักจะเป็นหญิงในวัยเจริญพันธุ์
ดังนั้นเมื่อคุณหมดประจำเดือน อาการก็จะหายไปด้วยครับ
อาการของเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
- ปวดท้องน้อย อาการปวดก็จะขึ้นอยู่กับว่าเยื่อบุโพรงมดลูกไปเจริญอยู่ที่ตำแหน่งใด อาจจะปวดที่ท้องน้อย ทวารหนัก ในช่องคลอด ผู้หญิงบางคนปวดขณะมีเพศสัมพันธุ์ก็ได้ครับ
- เลือดออกทางช่องคลอด อาจจะออกกระปริดกระปรอย หรือออกกลางรอบเดือน หรือมีประจำเดือนออกมากก็ได้ครับ
- มีบุตรยาก ก็เป็นอาการหนึ่งครับที่จะเกิดได้
ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ก็จะมีอาการแตกต่างกันไปในแต่ละคนครับ บางคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเป็นโรคนี้ จนกว่าจะไปพบแพทย์ด้วยเรื่องมีบุตรยาก บางคนมาด้วยปวดประจำเดือนมาก บางคนมาด้วยเลือดออกทางช่องคลอดที่ผิดปกติครับ
ซึ่งแพทย์จะทำการซักประวัติเกี่ยวกับอาการ เกี่ยวกับประจำเดือน โรคประจำตัว และประวัติโรคประจำตัวของคนในครอบครัวครับ
การตรวจภายใน เป็นการตรวจที่จำเป็นครับ ในการที่จะบอกว่าปกติหรือไม่
ถ้าแพทย์เห็นว่าคล้ายโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ แพทย์อาจให้ยารับประทานบรรเทาอาการเป็นเวลาอีก 2-3 เดือน ถ้าอาการดีขึ้น ก็อาจเป็นภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ก็ได้ครับ
นอกจากนี้แพทย์อาจสั่งตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมเช่น อัลตราซาวน์ หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพื่อให้เห็นภาพภายในช่องท้อง
การรักษา
ไม่มีวิธีการรักษาที่หายขาดครับ แต่ว่ามีการรักษาที่ทำให้อาการปวดบรรเทา การรักษาขึ้นอยู่กับว่าคุณต้องการบรรเทาอาการปวดหตือต้องการมีบุตรครับ ถ้าคุณต้องการบรรเทาอาการปวดท้องการรักษาก็อาจมีทั้งยา และการผ่าตัด แต่ถ้าคุณต้องการมีบุตร คุณต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเพียงอย่างเดียว
การรักษาด้วยการใช้ยาแก้ปวด เช่น ibuprofen หรือ naproxen ก็สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดได้ครับ
ยาคุมกำเนิด เป็นวิธีที่สามารถควบคุมอาการปวดได้ดีครับ โดยการปรับระดับฮอร์โมน
การผ่าตัดเพื่อนำเยื่อบุโพรงมดลูกที่เจริญผิดที่ออก
วิธีการสุดท้ายเมื่อมีอาการปวดมากและไม่ต้องการมีบุตรอีก ก็คือการตัดมดลูกออกและรังไข่ทั้งสองข้าง และอาการก็หายไปครับ แต่คุณจะไม่สามารถมีบุตรได้อีกครับ
