เอ็นคือใยส่วนที่ยึดระหว่างกล้ามเนื้อกับกระดูกครับ เส้นเอ็นอักเสบคือมีการอักเสบของเส้นเอ็น (ตรงตัว) เป็นภาวะที่ทำให้เกิดอาการเจ็บปวดใกล้ๆกับบริเวณข้อที่มีการเคลื่อนไหว สามารถเกิดได้ทั่วร่างกาย แต่ส่วนใหญ่มักจะเกิดกับหัวไหล่ ข้อศอก ข้อเท้า และข้อเข่าครับ
ถ้าเป็นรุนแรงก็จะนำไปสู่การฉีกขาดได้ครับ ซึ่งจำเป็นต้องผ่าตัด แต่ส่วนใหญ่ การพัก และการรับประทานยาก็จะสามารถช่วยบรรเทาอาการปวดและการอักเสบได้ครับ คุณสามารถใช้มาตรการต่างๆในการบรรเทาอาการบาดเจ็บของเส้นเอ็นครับ
อาการของเส้นเอ็นอักเสบ
อาการปวด กดเจ็บ และบวมในบางครั้ง
ถ้าเยื่อหุ้มข้อมีการบาดเจ็บในข้อที่มีขนาดเล็ก เช่นข้อนิ้วมือ ก็จะทำให้เกิดโรคนิ้วล็อคได้ครับ อาการปวดของเส้นเอ็นอักเสบจะเกิดขึ้นจากกิจกรรมที่มีการใช้กล้ามเนื้อส่วนที่ติดกับเส้นเอ็นนั้น
แสดงเส้นเอ็นที่มีการอักเสบที่บริเวณข้อเท้า
สาเหตุ
เส้นเอ็นส่วนใหญ่มักจะถูกหุ้มรอบเยื่อหุ้มข้อครับ ซึ่งสามารถฉีกขาดได้เมื่อมีอายุมากขึ้น หรือมีการได้รับบาดเจ็บจากการใช้งานหนักระหว่างทำงาน หรือเล่นกีฬา
ปัจจัยเสี่ยง
คุณมีโอกาสที่จะเป็นเส้นเอ็นอักเสบเมื่อมีการเคลื่อนไหวหรือใช้งานซ้ำๆกันบ่อยครั้ง
เช่นนักกีฬาว่ายน้ำ ก็อาจจะมีการอักเสบข้อหัวไหล่ หรือผู้ที่ทำงานพิมพ์ดีดก็มักจะมีการอักเสบของข้อมือได้ครับ ถ้าเป็นนักวิ่ง นักฟุตบอล ก็มักจะมีการอักเสบของข้อเข่าและข้อเท้า
การอักเสบจะเป็นมากขึ้นเมื่อมีอายุมากขึ้นครับ เนื่องมาจากว่ายิ่งมีอายุมากขึ้นก็มักจะมีความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อและเอ็นลดลง หรือมีเทคนิคการใช้งานที่ไม่ถูกต้องแล้วทำงานส่วนของเส้นเอ็นนั้นทำงานหนัก ซึ่งนำไปสู่เส้นเอ็นอักเสบ
เมื่อใดที่คุณควรไปพบแพทย์
ส่วนใหญ่เส้นเอ็นอักเสบไม่จำเป็นต้องไปพบแพทย์ครับ แต่ว่าถ้าคุณปวดมากจนรบกวนกิจกรรมในชีวิตประจำว้น คุณก็ควรไปพบแพทย์ครับ เพื่อให้แพทย์แนะนำหรือใช้ยา เพื่อบรรเทาอาการ หรือเพื่อดูว่าเกิดจากสาเหตุอื่นที่ทำให้เกิดอาการปวดได้หรือไม่
ให้ไปพบแพทย์ครับถ้าคุณมีไข้ หรือมีอาการบวมบริเวณข้อ อาการเหล่านี้อาจแสดงถึงการติดเชื้อครับ
การวินิจฉัยเพิ่มเติม
การเอกซเรย์จะไม่มีประโยชน์ในการวินิจฉัยเส้นเอ็นอักเสบครับ นั่นเป็นเพราะว่าเอกซเรย์ไม่สามารถมองเห็นเส้นเอ็นได้ แต่ว่าแพทย์อาจสั่งเอกซเรย์เพื่อดูว่าคุณมีกระดูกหักร่วมด้วยหรือไม่ครับ
ภาวะแทรกซ้อน
เส้นเอ็นอักเสบเป็นระยะเวลานานๆ อาจทำให้มีการฉีกขาดครับ และเส้นเอ็นอักเสบสามารถทำลายเนื้อเยื่อในบริเวณใกล้เคียงได้
บางครั้งอาการปวดของเส้นเอ็นอักเสบอาจใช้เวลาเป็นสัปดาห์ หรือเป็นเดือน ดังนั้นให้คุณพักข้อในส่วนดังกล่าว ถ้าคุณขยับหรือมีการใช้งาน คุณจะหายช้าครับ และใช้เวลานานกว่าจะหายเป็นปกติ และถ้าหายช้าบริเวณเส้นเอ็นส่วนนั้นจะอ่อนแอแล้วกลายเป็นพังผืดซึ่งไม่ยืดหยุ่นเหมือนเดิมครับ
การรักษาเส้นเอ็นอักเสบ
เป้าหมายของการรักษาคือบรรเทาอาการปวดครับ ซึ่งจะมีการใช้ยา การพัก และการทำกายภาพบำบัดในเวลาต่อมา
บางครั้งแพทย์อาจใช้วิธีการฉีดยาประเภทสเตอรอยด์เข้าไปใกล้ๆกับบริเวณที่มีการอักเสบเพื่อบรรเทาอาการปวดบวม การฉีดยาจะไม่ฉีดเข้าไปที่เส้นเอ็นโดยตรงครับเพราะอาจนำไปสู่เส้นเอ็นฉีกขาดได้ แต่จะฉีดเข้าไปใกล้ๆเส้นเอ็นนั้น
การออกกำลังกายแบบฝึกกล้ามเนื้อ การออกกำลังกายแบบฝึกกล้ามเนื้อจะทำให้กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นมีความแข็งแรงและยืดหยุ่นมากขึ้นครับ ดังนั้นผมจะแนะนำให้คุณยกน้ำหนักด้วย
การผ่าตัด จะใช้ในกรณีเมื่อมีการฉีกขาดของเส้นเอ็นครับ โดยจะนำส่วนที่ฉีกขาดมาต่อเข้าหากัน
ยาแก้ปวด คุณสามารถใช้ยาแก้ปวดได้ครับ เช่น พาราเซตามอล แอสไพริน หรือไอบูโพรเฟนเพื่อบรรเทาอาการปวดได้ครับ เพื่อลดอาการปวดจากเส้นเอ็นอักเสบ ให้คุยกับแพทย์ครับเกี่ยวกับยาแก้ปวด และควรใช้ในระยะสั้นที่สุด 7-10 วัน เพื่อหลีกเลี่ยงภาวะแทรกซ้อนจากยาแก้ปวด เช่น แผลในกระเพาะอาหาร ถ้าคุณเป็นโรคตับ ให้คุณคุยกับแพทย์เกี่ยวกับยาที่มีส่วนประกอบของพาราเซตามอลครับ
การป้องกัน
การป้องกันสามารถลดโอกาสเกิดเส้นเอ็นอักเสบได้ครับ
- พยายามหลีกเลี่ยงใช้แรงของข้อเป็นระยะเวลานานๆ ถ้าคุณรู้สึกปวดเมื่อออกกำลังกายอย่างใดอย่างหนึ่งให้หยุดพักครับ
- ให้ออกกำลังกายแบบผสมหลายๆอย่างเข้าด้วยกัน เพราะถ้าคุณออกกำลังกายอย่างใดอย่างหนึ่งจะทำให้มีการใช้ข้อใดข้อหนึ่งมากและจะนำไปสู่เส้นเอ็นอักเสบได้ ถ้าคุณวิ่งคุณอาจมีการบาดเจ็บของข้อเข่าและข้อเท้า คุณอาจเลือกการปั่นจักรยานหรือการว่ายน้ำควบคู่กันไปด้วยครับ
- การยืดกล้ามเนื้อ ผมแนะนำให้คุณยืดกล้ามเนื้อเพื่อเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวของข้อครับ ซึ่งจะช่วยป้องกันการบาดเจ็บชองเส้นเอ็นลง
- ออกกำลังกายแบบฝึกกล้ามเนื้อ จะช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นครับ ซึ่งจะช่วยรองรับการบาดเจ็บได้ดีขึ้น
- ให้ Warm up และ Cool down ก่อนและหลังการออกกำลังกายครับ ซึ่งจะช่วยป้องกันการบาดเจ็บของเส้นเอ็นได้
การดูแลตนเองภายหลังเส้นเอ็นอักเสบ
เมื่อคุณมีการบาดเจ็บ ให้ไปพบแพทย์ครับ ผมมีหลักจำง่ายๆครับในการที่ช่วยคุณในเรื่องการดูแลที่บ้าน R-I-C-E
- Rest พักข้อครับ เพื่อป้องกันการบาดเจ็บไม่ให้เพิ่มมากขึ้น
- Ice ประคบเย็น หรือ ประคบน้ำแข็ง เป็นระยะเวลาอย่างน้อย 10 นาที ทุกๆ 2-3
ชั่วโมงเพื่อลดอาการปวดและบวม
- Compress ใช้แถบผ้าพัน เพื่อลดบวม
- Elevate ยกขาสูงขึ้น
ประคบเย็น หรือประคบร้อน ?
น้ำแข็งจะช่วยให้บริเวณนั้นชาครับ ลดอาการปวด ช่วยให้หลอดเลือดหดตัว ลดปริมาณเลือดที่ไปเลี้ยงตรงส่วนนั้น ซึ่งทำให้บริเวณนั้นบวมลดลง น้ำแข็งยังช่วยลดอาการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ ถ้าบริเวณนั้นปวดหรือบวมภายหลังการออกกำลังกาย ให้ประคบน้ำแข็ง 15 นาที ทุก 2-3 ชั่วโมง ถ้ารู้สึกเย็นเกินไป ให้ใช้ผ้าขนหนูหรือผ้าเช็ดตัวก็ได้ครับรองระหว่างขากับน้ำแข็ง
ภายหลังจาก 24 ชั่วโมงให้ทำการประคบร้อนครับ เพื่อช่วยในการสมานตัว การประคบร้อนจะช่วยเพิ่มให้เลือดบริเวณนั้นเลี้ยงได้ดีมากขึ้น และช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัว แนะนำให้ใช้ผ้าขนหนูจุ่มน้ำร้อนพอประมาณ บิดให้หมาดๆ หรือถุงน้ำร้อน ประคบบริเวณนั้นก็ได้ครับ ประมาณ 10-15 นาที ถ้ารู้สึกร้อนเกินไป ให้ใช้ผ้าเช็ดตัวอีกผืนรองก็ได้ครับ ห้ามนอนหลับระหว่างประคบร้อนนะครับ
ในการป้องกันการบาดเจ็บเป็นสิ่งที่ดีที่สุด แนะนำให้วอร์อัพ หรือยืดกล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็นก่อนการออกกำลังกาย ให้หยุดออกกำลังกายทันทีภายหลังที่คุณรู้สึกเจ็บหรือไม่สบายนะครับ
